Stna tmarit um bkmenntir og listir.


ortu ljin eftir Jhann Hjlmarsson


Bestu ljin eru lklega ortu ljin, ljin sem ba undirvitundinni og f a vera ar reitt.
Skldin vera a kunna list a ba. Fyrr ea sar brst lji fram, eitt or, setning, erindi.
g veit a sum skld geta gengi a ljager eins og vinnu. En hj mrgum eirra er rangurinn misjafn, ekki sst egar erfii dagsins felst endutekningum. Skldi yrkir enn eitt lji sem a er fyrir lngu bi a yrkja.
G skld geta falli essa gryfju.
Httan er s a lesandinn gefist upp skldinu.
A endurnja sig er ekki llum gefi. Ein aferin er s a lta nokkur r la milli bka. a er ekki alltaf nausynlegt. Lf skldsins getur breyst augabragi. Og lji lka v a lj og lf eiga saman.
Lji er eins konar dagbk. a speglar vi skldsins, tk ess vi sig sjlft og heiminn. S ytra lf ess hversdagslegt og viburasnautt er ekki ar me sagt a sama gildi um innra lf. a sem fram fer ar getur veri vintri lkast.
Su skldin farin a lta ljagerina sem ina framleia au yfirleitt of miki. a er kannski eitt og eitt lj sem heppnast, hefur eitthva a segja.
a er hverju ori sannara a varasamt er a gefa einhverjar forskriftir um ljager. Svo mrg skld eru til. Hr heima fjlgar ungum skldum og nokkur eirra eru afkastamikil. au vera a fara snar eigin leiir. Miklu skiptir a au su vel a sr skldskap, ekki verk innlendra og erlendra hfunda. ingar koma til hjlpar.
Verst ykir mr a rekast a a til eru skld sem vita lti sem ekkert um skldskap liinnar aldar, jafnvel slenskir brautryjendur hafa fari framhj eim.
Tmarit og bl veita ekki skilegt ahald. a er mikils viri fyrir skldin a komast prent, sj sn eigin lj prenti og geta lrt af v egar best ltur. Jafnvel ekkt skld birta eftir sig holtaokuvl eins og ekkert s sjlfsagara.
Sjtti ratugurinn var tmi breytinga og endurskounar ljager. Ung skld leituu til eldri sklda til a f r, ekki sst egar kom a v a senda fr sr ljabk. Fleiri en eitt handrit hfu veri til skounar og hloti gagnrni, stundum vgna, ur en fari var til tgefanda ea sami vi prentsmiju.
Mnnum var rlagt a flta sr ekki um of egar sta tti til a gefa t aftur. nnur bk var talin mlikvari getu skldsins og var unnt a sp um framt ess.
Jni r Vr var brugi egar Malbiku hjrtu (1961) eftir mig kom t. Hann hafi greinilega vnst ess a g hldi fram eirri stefnu sem g markai me fyrstu bkinni, Aungli tmann (1956) og Undarlegum fiskum (1958).
g var greinilega ekki ngu miki reigaskld heldur stti framandi mi.
sjtta ratugnum voru atmskldin ung skld. g var eitt eirra sklda sem birtu frumraun sna um mijan tuginn. Meal hinna voru Hannes Ptursson, Matthas Johannnessen og orsteinn fr Hamri. Lj ungra sklda komu t. Tmaritatgfa var blmleg.
Menn voru logandi hrddir egar Hannes Ptursson gaf t ara bk sna: sumardlum (1959) rtt ur en sjtta ratugnum lauk. Hvernig skyldi honum takast eftir jafn ga byrjun og Kvabk (1955) var? Milli bkanna eru fjgur r svo Hannes var ekki a flta sr um of.
Skld gtu bist vi harari gagnrni en n tkast. N eru fleiri bnir a tileinka sr ntmaljlist og sakna ekki rms og stula.
Deilurnar um form voru yfirleitt niurdrepandi. g held a r hafi jafvel ori hemill, valdi v a skld hurfu fr v a birta og tldu rtt a standa sta, eiga ekki httu a fla fr lesendur.
Steinn Steinarr var hvergi smeykur enda binn a gera sna byltingu me Tmanum og vatninu. N lj eftir hann voru anda hins nja tma. Jhannes r Ktlum kaus dulnefni, Anonymus, egar hann hlddi kalli tmans. Snorri Hjartarson hafi greinilega lti hrfast me. Jn r Vr var formbreytingunni trr.
Atmskld merkti svipa og landramaur hj sumum. San fkk ori heiurssess.
g settist ritstjrn Birtings. ar var g yngstur. Ungum listamnnum tti Birtingur of htlegur og rngur og vildu stofna eigi bla. Forspil klluum vi blai. Mest mddi ar tveimur skldum, undirrituum og Ara Jsefssyni. egar vi Ari frum saman til Spnar byrjun rs 1959 htti Forspil a koma t, tlublin uru aeins tv.
Eftir a hyggja var Forspil g byrjun. En rlgin tku taumana. Ari lst ungur. g fluttist til Svjar og hf a skrifa fyrir Morgunblai sem var alveg ngu str vettvangur fyrir mig.
Vi vorum ll vinstrisinnu en g var farinn a hneigjast til hgri, einkum afstunni til utanrkismla. a var v rauninni ekki rm fyrir mig, hvorki Birtingi ea Forspili. Eftir jviljavital var mr hta af nokkrum flgum mnum Forspili. g skyldi f a kenna v. rsir voru boaar.
Birtingsmenn voru herstvarandstingar og Natofjandmenn.
Arar stur en plitskar uru til ess a g sagi mig r ritstjrn Birtings. a fr fram vinsemd me skum fr ritstjrnarmnnum um a g sti um kyrrt. Einkum lagi Einar Bragi herslu a.
a er fari a teygjast r essu sem upphaflega tti a vera stutt hugleiing um ljager.
Tmas Gumundson vildi raunar ekki nota ori ljager v a a minnti hann kassager. Tmas lagi mr li eins og oft ur egar g kva a sla um.
N er best a sna sr a ortu ljunum.


        Forsan


        Stnurnar


        Hfundar


        Ntt efni


        Stina
        International


        skrift


        Ritstjrn


        Frttir


        Krkjur