Stna tmarit um bkmenntir og listir.


g vaknai og svarai seint eftir Oddnju Eir varsdttur


Pars, 21. febrar, 2008

Melanklan er dreift draumstand, hn nr aldrei dpt ea ttleika. Sorgin er hinn bginn tt sr og mgulegt anna en hjfra sig a henni, srsaukafullu innhvarfi. a er hgt a vera sorgmddur hvar sem er, en er sem loku rmi fri sorgina en opin rmi stuli a melanklu. Sorgin sr nnast alltaf einhvern ykkan upphafspunkt en melanklan virist stulaus. g veit yfirleitt af hverju g er sorgmddur en g hef ekki hugmynd um af hverju g er svona melanklskur. (Emil Cioran, Sur les cimes du dsespoir, Pars, LHerne, 1990, s. 4748).

Emil Cioran geri greinarmun sorg og melanklu andvaka gngu sinni um smorp Transylvanu 1933, en var hann ungur a skrifa doktorsritger heimspeki. inngangi a franskri tgfu bkarinnar, sem kom t mrgum rum sar, afsakar hann ekki ungishttinn textunum, en vill a fram komi hversu reynslulaus hann var og rvntingarfullur t af hyldpum hugsunarinnar, og a hann hefi drepi sig hefi hann ekki n a skrifa essa bk. g get ekki dmt um reynsluleysi, en mr finnst ekkingarfrilegur greinarmunur hans vera skrtinn, v g hef aldrei fundi ennan ykka orsakapunkt sorgarinnar hugsuninni. Kannski hefur ori einhver skekkja skilningi mnum gegnum ingarnar, kannski er franska ori tristesse ruvsi en slenska ori sorg, sem gti, vegna vntunar almennilegri slenskun orinu melankla, hafa teki a sr a tlka tvenns konar stand. Maur veit lklega hvers vegna maur er sorgmddur slensku, ef mddur er inni myndinni. Ef hins vegar hvlr ea er manni sorg, og er ekki endilega mddur, tekur varla eftir v lengur, er maur lklega orinn aljlega melanklskur. Gaman vri a vita hvernig essi greinarmunur tleggst rmensku, bkin er upphaflega skrifu v tungumli. Ef g i sustu setningu tilvsunar Cioran annan veg, get g teki undir greinarmun hans, ekki a a s keppikefli, en gtt a hafa tvenns konar sorgarstand huga slensku: g veit yfirleitt hvers vegna g er sorgmddur en a er mr huli af hverju essi sorg er mr. a var sningaropnun og g st fyrir utan salinn sl, heiarlega gl listinni, ea fannst g altnt vera hress. Hann gekk a mr, lagi hlja bjarnarhnd hfui mr og spuri: Af hverju ertu svona sorgmddur, litli bjrn? g svarai ekki ru en a g vri ekki sorgmdd. tlai alltaf a svara betur seinna, ea akka honum fyrir a hafa spurt og snert vi sorginni mr, minnt mig hana. En egar seinna kemur, er ori augljst a a var ekki spurt til a f fram kvei svar heldur eitthva anna. A sumra spurninga arf a spyrja aftur og aftur til a minna hversu mgulegt er a svara eim. ess vegna langai mig einn gan veurdag til a spyrja hann: Stri bjrn, af hverju er svona mikil sorg r? Vi ttum bi a troa upp skemmtun leikhsi stuttu sar og g gluggai Wittgenstein og Lsu Undralandi, reyndi a koma or a a sem snertir sorgina og brennir hana upp me sfelldri endurtekningu, svur gat hana, verur svi leikhsum. En sama hva g reyndi, a var eins og tmabrt a svara spurningunni sem var yfirskrift skemmtunarinnar: Hvert er hlutverk tungumlsins? Of seint ea of snemmt og enginn leikur mnum orum, enda spurningin sannast a segja alveg hrikaleg! Mr fannst hugsandi a vera spekingsleg essu svii og langai a hringja og stinga upp v a vi fengjum frest, og ef ekki, bara skrpa, hpskrp, og gera eitthva anna um helgina, alveg opinberu leikhsi. En g gat ekki sma og heldur ekki undirbi mig, l kvamki innan hunangskrs og bei daua mns. Svo, daginn ur en uppkoman tti a vera, var hringt fr leikhsinu og sagt a etta flli allt niur. a grunai mig, sagi g kt, essi uppkoma var bara ekki hgt! Ja, a er n a, sagi skipuleggjandi leikhssins og tskri a stan vri hvorki dreif n draumkennd heldur s ykka stareynd a Birgir Andrsson vri dinn og gti v me engu mti sett svi auglstan gjrning samt Karli Gumundssyni, remur ryksugum og Megasi. Af hverju ertu svona sorgmdd? Af v a varst a deyja. Er a einhver sta, er kannski bara lagi a deyja? J, en hefi ekki veri gaman a leika lengur? g ekkti hann svo lti, bara mjg dreifu standi, en mig dreymdi hann rtt eftir dauann. Hann kom inn bar og sagi a a vri fnt a vera dinn og gar verur ynnu sorginni eins og ii kstagerarflk. a voru allir drukknir kringum okkur og mr st stuggur af stemningunni, en hn snerti hann ekki, hann var ar ekki lengur, hann opnai faminn, og sagi brosandi: Vertu kt! Mig langai fangi dauum manni og lyktai v a g vri feig, egar g vaknai. Svo talai g mig til og ddi snina sem skorun um a lifa en ekki deyja. Og minningu um a sorgin getur drepi mann hgfara, a er svo auvelt a vera samdauna henni en a vera ktur, a er mest grandi svrun vi lfinu sem hgt er a veita. Um daginn dreymdi mig til dmis a tti a brenna mig lifandi. a var ekki sorglegt fyrstu, egar a var bara tknilegt atrii og g spuri konuna sem s um a renna kistunum gegnum eldinn, hversu langan tma a tki a deyja, hvort maur vri enn lifandi egar hin brnai. Hn sagi j, ertu lifandi. g tti a mta hdegi daginn eftir og kva a nota tmann anga til ssl vi tgefin handrit. En egar g gekk inn reiu skjalanna minna, ri g a brunanum yri fresta, svo g mtti koma einhverju skikki . Og fattai g a g gti alveg skrpa, g yrfti ekkert a deyja strax. Nunnan sem s um ofninn hringdi og sagi a sig hefi gruna a g kmi ekki rttum tma og hefi v ekki kveikt upp um morguninn, hins vegar hefi veri svo mikill sunnanvindur a a hefi sjlfkrafa kveikst upp og handriti, sem g skildi eftir, og vottori fr lkninum um a g gengi ekki heil til skgar hefi fura upp. g s ekki eftir vottorinu, gegnsru vsindalegum fordmum, en sm eftir handritinu, af v hversu brilegt er a mynda sr bkur a brenna. Um var a ra Opus magnum lknisins, sem hann hafi bei mig um a gefa t fyrir sig, um lei og hann rsti einkavddum opinberum stimpli tryggingu um a g vri hpi eirra sem yri s um a brenna keypis: mtstilegt tilbo. En a er lka gott a vakna og vera lifandi. tt maur vakni kannski aeins of seint og me oranlega sorg sr og tt einhver handrit hafi fari sginn. Tungumli vaknar me manni, biur mann um a koma t a leika. Maur reynir a f v fresta, me voglukenndum rtlum, en hendir sr svo t svii, vitlausan sta, v etta er hringsvi og ar sem maur tti a standa er fari fram hj. En ljsi kemur Litla-bjrn og hann fer me rulluna sna og lst ktur.


        Forsan


        Stnurnar


        Hfundar


        Ntt efni


        Stina
        International


        skrift


        Ritstjrn


        Frttir


        Krkjur